ZOMERSERIE – Hardlopen met je hond

ZOMERSERIE – HARDLOPEN MET JE HOND

Op welke leeftijd kun je beginnen en waarom?

In de afgelopen jaren heb ik vele wetenschappelijke onderzoeken gelezen, opleidingen gevolgd en ervaring opgedaan tijdens het trainen van hardlopers met hun honden over hoe de hond in elkaar zit en hoe deze beweegt. De meeste hondeneigenaren willen graag een handvat hebben, een algemene regel waar ze zich aan kunnen houden die voor alle honden geldt en hebben geen tijd of zin om zich te verdiepen in allerlei wetenschappelijke onderzoeken in het Engels of Duits.

Op internet en Facebook zie ik veelal het advies voorbijkomen dat je kunt beginnen met hardlopen met je hond vanaf 12 maanden en/of als de groeischijven gesloten zijn. Om mee te kunnen doen aan Canicross wedstrijden is de minimale leeftijd 15 maanden voor de korte cross (3km) en de lange cross 18 maanden (5km). Er worden workshops aangeboden om met je hond te leren rennen met een minimale leeftijd van 10 maanden, 12 maanden (kleine rassen) of 18maanden (grote rassen) of 15 maanden (alle rassen). Het is eigenlijk een grappige gedachte dat je een hond die fysiek voor 100% is gemaakt om te rennen, zou moeten leren om te rennen. Dat hoef je je hond dus echt niet te leren.

Maar als hondeneigenaar wil je het graag goed doen. Inmiddels zijn we al zo ontzettend voorzichtig geworden, want als je het ‘verkeerd’ doet word je vooral op social media onmiddellijk op de vingers getikt. Maar weet jij wat fout is en waarom het fout zou zijn? Heb jij je verdiept in je hond als hond? Weet jij waarom iets goed of slecht zou zijn voor je hond? En als je die kennis combineert met een nuchter gezond verstand dan is er niet zoveel aan de hand.

Even wat dingen op een rijtje over hoe je hond in elkaar zit, over de groei van je hond, over het effect van bewegen op je hond en waar jij op moet letten als je wil gaan beginnen hardlopen met je hond. En bovenal …. als je wil hardlopen met je hond vanuit de visie dat je hond centraal staat, dan pas je je aan aan de natuurlijke  ‘flow’ van je hond.
c

HONDEN ZIJN NATUURLIJKE DUURSPORTERS : ze blijken namelijk skeletspieren te hebben met superieure oxidatieve capaciteiten. Zelfs de minst oxidatieve spiervezels bij honden hebben een aanzienlijk vermogen tot aëroob metabolisme in vergelijking met snelle vezels van andere diersoorten.  Volgens onderzoeken maken honden veel minder als mensen gebruik van het op glycogeen gebaseerde energiesysteem/ het anaerobe systeem en meer van het op vetzuren gebaseerde energiesysteem/ het aerobe systeem. Het op vetzuren gebaseerde aëroob systeem is het belangrijkste energiesysteem voor langdurige, matige inspanningen. Bij het Canitrailen gebruik je dus zijn natuurlijke aanleg want je legt langere afstanden af in een rustig tempo. Of dat rustige tempo ook voor jou als mens rustig is, is een ander verhaal.
c
HONDEN ZIJN NOOIT CONTINU IN BEWEGING : Honden zijn natuurlijke duursporters, maar leggen grote afstanden niet af door 20km, 30km of 40 km continu in de galop te lopen. Als honden loslopen zie ik ze afwisselend hardlopen, joggen, sprinten, wandelen, snuffelen, stilstaan en luisteren, plassen, drinken, eten. In feite doet een ultratrailer niet anders; misschien weten jullie het nog niet maar een ultratrail leg je niet volledig full-speed hardlopend achter elkaar af. Een ultratrailer loopt hard/ jogt/ wandelt/ plast/ eet/ drinkt/ pauzeert en maakt foto’s onderweg. Met diezelfde mindset is het dus een perfecte combinatie; trailer+hond =canitrailen
c

WANNEER MAG JE MET JE JONGE HOND BEWEGEN : Al jaren is het zo dat fokkers, trainers en hondeneigenaren zeggen dat jonge honden eigenlijk bijna niks mogen qua training en belasting tot de groeischijven gesloten zijn. Daarnaast is er een algemene richtlijn, d.i. 5 tot 10 minuten per maand gedurende de groei van je puppy of 1 minuut per week waar je niet van mag afwijken, maar ondertussen wordt er wel met een bal gegooid waar de hond achteraan moet rennen om hem flink moe te kunnen maken. Inmiddels hebben diverse onderzoeken bevestigd dat het rennen achter ballen en stokken gegooid door de eigenaar een van de hogere risico factoren is voor je hond…en dan vooral in de fase als ze vol in de groei zijn.

De mate van bewegen en het fysiek belasten van je nog jonge hond is afhankelijk van de groeifase waarin hij of zij zich bevindt. Daarbij houd je rekening met ras, erfelijkheid, grootte, geslacht en karakter. Teefjes hebben vaak een andere groeicurve als reutjes, dus zullen vaak al eerder uitgegroeid zijn.
c
DE GROEICURVE VAN HONDEN: Een groeicurve is de groei van een gemiddelde hond. Maar jouw hond is geen gemiddelde; hij of zij is een individu. Net als bij de mens zijn er grote en kleine exemplaren, dikke en gespierde honden, actieve en passieve honden, vroeg-groeiers en laat-bloeiers.

Per hondenras zie je verschillen in hoe snel ze groeien en tot welke leeftijd ze groeien. Dit is rasafhankelijk en ook nog eens genetisch bepaald. Grote rassen in vergelijking tot kleine rassen doen er 2 keer zolang over om 90% van het eindgewicht te behalen. Bij de middelgrote en grote rassen zie je dat bij sommige rassen een teef minder groot wordt dan een reu en dus eerder volgroeid is.
( https://www.cabidigitallibrary.org/doi/full/10.5555/19890169780)
(https://academic.oup.com/jas/article-abstract/78/1/27/4625569)

50% van het totale eindgewicht: De kleine en dwergrassen zitten na 3,5-4 maanden al op 50% van hun totale volwassen eindgewicht en de grote en middelgrote honden al na 4-5 maanden op 50% van hun totale eindgewicht zitten. Een enorme groei in de eerste 3 tot 5 maanden van zowel de kleine, middelgrote als grote honden.

90% van hun totale eindgewicht:
– De kleine en dwergrassen halen op circa 8 maanden al 90% van hun totale eindgewicht.
– De meeste middelgrote rassen halen 90% van hun totale eindgewicht al op 8,5 tot 9 maanden; de Sharpei en Airedale Terriër halen die 90% tussen de 10 tot 11 maanden.
– De zwaardere grote rassen zitten op 90% van hun totale eindgewicht tussen de 13-15 maanden, terwijl de wat lichtere grote rassen tussen de 12-14 maanden op 90% van hun totale lichaamsgewicht zitten.

100% van hun totale eindgewicht:
– De kleine en dwergrassen halen na de 12 en 14 maanden hun totale eindgewicht; m.a.w. veel van deze kleinere honden hebben ruim 2 tot 4 maanden nodig voor die laatste 10%.
– Bij de middelgrote rassen is een Springer Spaniël al met 12-13 maanden op hun totale eindgewicht, terwijl de Australische herder pas met 14-16 maanden volgroeid is. De meeste middelgrote honden helen hun eindgewicht tussen de 14-16 maanden; m.a.w. die laatste 10% wordt na 5 tot 7,5 maanden gehaald.
– Het eindgewicht van de zwaardere honden wordt op ongeveer 18-22 maanden bereikt met uitschieters tot 25 maanden zoals de Bullmastiff, Bordeaux Dog, Riesenschnauzer en Rottweiler. De wat lichtere grote honden bereiken hun uiteindelijke totaalgewicht tussen de 15 en 19 maanden. Sommige teefjes van bijvoorbeeld de Alaskan Malamute, Briard, Duitse Herder, Ridgeback, Tervuerense herder, Witte herder en Weimeraner zitten vaak al 2 tot 3 maanden eerder op hun eindgewicht als de reuen. De grotere rassen hebben voor die laatste 10% nog 6 tot 12 maanden nodig voordat ze op hun eindgewicht zitten.

Dat je rekening houdt met de belasting van je jonge hond nog voordat deze 90% van z’n totale eindgewicht heeft gehaald is volledig terecht. Het lichaam van je hond is vol in ontwikkeling. De groei gaat soms in grote sprongen en hij heeft alle energie, goede voeding en rust nodig om te kunnen groeien.  Alle bewegingen die je inplant met je hond zijn gericht op het op het tempo van de hond ontdekken van de complexe mensen-wereld, het opbouwen van jullie band en het sterker maken van het skelet.

c

OP WELKE LEEFTIJD KAN IK BEGINNEN MET CANITRAILEN : Om te mogen starten met het Canicrossen wordt er over het algemeen gezegd dat je hond minimaal 12 maanden moet zijn en/of als de groeischijven zijn gesloten. Je ziet dat in de groeicurve alleen al de stelling dat je op gemiddeld 12 maanden kunt beginnen met je hond niet klopt. Het ligt dus veel genuanceerder.

Alle hondenrassen maken zoals je kunt zien in de groeicurves op de website van https://gewicht-hond.nl/ een enorme groei door in de eerste 3-4 maanden. Op 12 maanden zijn alleen de dwergrassen en de meeste kleine rassen volledig volgroeid. De meeste hondenrassen waarmee hondeneigenaren gaan hardlopen zijn de middelgrote en grote hondenrassen; die zijn gemiddeld tussen de 15 en 20 maanden volgroeid en niet met 12 maanden.

Uiteraard zullen er ook verschillen zijn in wanneer de groeischijven zich sluiten ten opzichte van de grootte en gewicht van de hond. Op basis van onderzoeken kun je ervan uitgaan dat als je hond in de hoogte en gewicht uitgegroeid is nog niet alle groeischijven gesloten zijn.

In het plaatje kun je zien dat de meeste groeischijven van de kleinere hondenrassen tussen de 6 en 8 maanden sluiten, terwijl bij grotere rassen dit 14 tot 17 maanden kan duren.

OP DE VOORHAND draagt de hond 60% van z’n totale lichaamsgewicht. De Proximale Humerus in de bovenarm sluit tussen 9-15,5 maanden en in het spaakbeen sluiten de Proximale Radius tussen 5-15 maanden/ Distale Radius tussen 4,5-17 maanden/ Distale Ulna tussen 7-15 maanden. Deze groeischijven moeten volledig gesloten en sterk genoeg zijn om de kracht van de achterhand te kunnen opvangen en om zonder problemen de complexe beweging om van richting te kunnen veranderen uit te voeren. Denk aan de explosieve kracht van een galop en het plotseling draaien om een scherpe bocht te kunnen nemen.

EEN KRACHTIGE ACHTERHAND is nodig bij het kunnen afzetten voor een sprong en om flinke snelheden te kunnen bereiken. De Femurkop in de heup sluit met 4-15 maanden en de Distale Femurin in het dijbeen tussen 4,5-13 maanden. De Tibia sluit met 4,5 -14 maanden, Proximale Fibula 4,5-12 maanden en Distale Fibula 4,5 tot 16 maanden; samen zorgen ze voor de stabiliteit om kracht te kunnen opbouwen voor de voortstuwing van het hele lichaam.

c
WANNEER IS JE HOND MENTAAL VOLWASSEN: Als je hond uitgegroeid is en de groeischijven zijn gesloten hoeft het nog niet te betekenen dat je hond er klaar voor is. Hoewel hun fysieke groei voltooid is, kan het nog langer duren totdat je hond mentaal volwassen is.

Mentale volwassenheid verwijst naar de cognitieve ontwikkeling van een hond en het vermogen om gepast gedrag te vertonen op basis van zijn leeftijd en ras. Het omvat verschillende aspecten, waaronder emotionele stabiliteit, impulsbeheersing, sociale vaardigheden en probleemoplossend vermogen. Het omvat het vermogen van een hond om zich aan te passen aan nieuwe situaties, weloverwogen beslissingen te nemen en zelfbeheersing te tonen in uitdagende omstandigheden.
c

De tijd die nodig is om mentale volwassenheid te bereiken, kan per hond verschillen vanwege factoren zoals rasgrootte, genetica, omgeving, voeding, trainingsroutine en gebruikte trainingsmethoden.
c

De meeste honden bereiken een emotionele volwassenheid tussen hun 1^ste en 3^de levensjaar. De kleinere en lichte middelgrote rassen zijn eerder tussen de 12 en 18 maanden emotioneel volwassen en mentaal volledig volwassen voor hun 2^de levensjaar. De zwaardere middelgrote en grote rassen zijn tussen de 18 en 24 maanden emotioneel volwassen en mentaal volledig volwassen voor hun 3^de levensjaar. Houd er rekening mee dat elke hond anders is. Sommige honden worden iets eerder of later volwassen als hun rasgenoten.

c

MOET JE WACHTEN TOTDAT JE HOND VOLWASSEN IS : eind december 2019 publiceerde Dr. Darryl Millis het artikel “What is the logic behind not exercising puppies until the growth plates are closed” waarin hij aan de hand van nieuwe en oude onderzoeken beschrijft dat abrupte bewegingen en bewegingen met een grotere krachtsexplosie risicofactoren zijn voor sommige gewrichtsaandoeningen. Daarnaast is er al redelijk goed onderbouwd bewijs dat als een pup overgewicht heeft de kans op een gewrichtsafwijking groter wordt. (1)

Resultaten uit diverse onderzoeken doen voorkomen dat een leven lang trainen op een relatief laag inspannend niveau bij honden met normale gewrichten geen schade toebrengt aan het kraakbeen. Er is GEEN bewijs dat normale beweging kan resulteren in schade aan de groeischijven van de jonge honden. Sterker nog, beweging in de vorm van rustig op een gematigd tempo in een rechte lijn lopen zoals bijvoorbeeld op een loopband is op basis van deze onderzoeken juist bevorderend voor het ontwikkelen van normale gewrichten. Schade aan het gewrichtskraakbeen door overbelasting vraagt een enorme belasting en enorm veel beweging. Door je hond 1 uur per dag te laten joggen op een rustig duurtempo lijkt zelfs de gezondheid van het gewrichtskraakbeen ten goede te komen op basis van de onderzoeken die gedaan zijn. Maar afstanden afleggen op een hogere snelheid en voor een langere afstand, 20 – 40 kilometer per dag, kan resulteren in schadelijke veranderingen van het kraakbeen.

Honden zijn gemaakt om te rennen, om afstanden af te leggen. Daarnaast helpt normaal puppy spel de hond om de juiste spieren, ligamenten, pezen, botten en kraakbeen te ontwikkelen en ook om coördinatie en lichaamsbewustzijn te ontwikkelen.

Lichte tot gemiddelde inspanningen zoals rennen in een rechte lijn zonder enige andere belasting (zoals bijvoorbeeld iemand die je mee moet slepen aan de verende lijn) zet druk op het kraakbeen in een gewricht, het gewricht wordt daardoor geconditioneerd om de druk, stress, die opgebouwd wordt te kunnen verwerken. Normaal bewegen stimuleert de dichtheid van botten en gewrichten. (1)

(1) https://sporthondinconditie.com/pups-beweging-in-de-periode-dat-de-groeischijven-nog-niet-gesloten-zijn/

c

Op basis van de groeicurve en het sluiten van de groeischijven zou je ervanuit kunnen gaan dat je Border Terriër al op 12 maanden volledig volgroeid is en met 15 maanden mentaal volwassen is.  Je Viszla zal waarschijnlijk op 16 maanden volledig volgroeid zijn en met 2 jaar mentaal volwassen zijn. Terwijl je Rhodesian Ridgeback met 20 maanden volledig volgroeid zal zijn en waarschijnlijk mentaal volwassen met zo’n 2,5-3 jaar.

STEL je zou met je 12 maanden oude uiterst sportieve en atletische Viszla willen aansluiten bij een workshop dan zou dat volgens de regels kunnen. Je kunt ervanuit gaan dat je Viszla met 12 maanden op 90% van z’n totale lichaamsgewicht zit maar in de voor-en achterhand zijn nog niet alle groeischijven gesloten. Is het terecht dat je met deze nog jonge hond in het harnas verbonden met z’n baasje in de heupgordel er achteraan gaat leren sprinten?

ER IS NIETS MIS met de hondeneigenaar die zijn jonge middelgrote hond van 8-10 maanden los naast zich laat hardlopen in een gebied waar dat natuurlijk wel mag. Mits deze hond z’n eigen tempo kan bepalen, niet wordt uitgenodigd tot vreemde plotse draaiingen van het lijf, mag snuffelen en kan water drinken onderweg en mits het niet meteen 10 kilometer achter elkaar is.

ER IS WEL IETS MIS met de hondeneigenaar als deze jonge middelgrote hond van 12 maanden in het harnas vastgekoppeld aan de heupgordel met een verende lijn meeneemt voor een korte explosieve training van 2 kilometer in galop. Misschien wel een heuvel op of door mul zand of met heel veel scherpe bochten. Deze hond wordt op een te jonge leeftijd te zwaar belast door enerzijds de mulle ondergrond, het heuvelachtige terrein en het vele bochtenwerk. Anderzijds omdat het gewicht van de persoon die aan het eind van de verende lijn zit hem beperkt om in z’n eigen duurtempo te kunnen lopen. Als je daarnaast ook nog eens in een explosieve galop gaat trainen (ook al zijn het korte stukken) dan weet je zeker dat deze jonge hond zwaar overbelast wordt.

Wat zou je wel trainen kunnen trainen op welke leeftijd en op welk gewicht in de groeicurve? Dat is de volgende vraag waar ik later  verder op wil inzoomen.