Welke signalen moet ik op letten: OVERVERHITTING

Als je gaat hardlopen met je hond dan heb jij als “zijn baas” een enorme verantwoordelijkheid wat betreft het welzijn van je hond. Jij bent degene die moet inschatten of het verantwoord is om te gaan hardlopen onder alle omstandigheden. Je hond moet gezond en in goede conditie zijn; daar kun je wat aan doen zoals trainen, goede voeding en voldoende hydrateren. Maar jij bent ook degene die moet inschatten of de omstandigheden goed genoeg zijn om te gaan hardlopen.

Als de omstandigheden op een bepaalde dag niet overeenkomen met waaraan je hond gewend is, kun je overwegen om niet te gaan hardlopen. Een toename van de luchtvochtigheid vormt ook een groot risico. Een plotselinge stijging van de omgevingstemperatuur van 5-8 °C of 10-15% luchtvochtigheid verhoogt het risico op hitteletsel bij honden aanzienlijk.
c

WARMTEONTWIKKELING VAN BINNENUIT
De normale lichaamstemperatuur van honden ligt tussen de 38 en 39 graden. Wanneer honden bewegen, komt ongeveer 80% van de energie die ze verbruiken terecht in de vorm van warmte. Het grootste deel daarvan moeten ze proberen kwijt te raken. Als je dus met je hond aan het bewegen bent, is het heel normaal dat de kerntemperatuur met zo’n 1,8 tot 1,9 °C stijgt.

Het is bekend dat sommige werk- en sporthonden zichzelf al kunnen oververhitten nog voordat ze überhaupt iets gedaan hebben, gewoon door opwinding en stress. Door de opwinding vóór het rennen kunnen honden zelfs warmer worden dan tijdens het rennen zelf. Als je het niet onder controle houdt, kan opwinding alleen al de lichaamstemperatuur van de hond met 1 of 2 graden verhogen. Heb je zo’n high drive opgewonden hond, dan is vooraf koelen een prima manier om ervoor te zorgen dat hij niet oververhit raakt nog voordat jullie gaan sporten/ wandelen etc..
c

WARMTEONTWIKKELING VAN BUITENAF
Ga je bewegen/ sporten/ trainen met je hond bij hogere omgevingstemperaturen dan moet je hond er alles aan doen om te voorkomen dat hij oververhit raakt, maar is het vanwege de warme weersomstandigheden moeilijk tot onmogelijk om af te kunnen koelen.

Hogere omgevingstemperaturen brengen acuut metabolische veranderingen bij honden die sporten/ trainen, waardoor hun uithoudingsvermogen afneemt. Je moet dus rekening houden met datgene wat je van je getrainde hond vraagt bij warme weersomstandigheden, omdat z’n conditie veel minder is als je gewend bent.
c
SAMENGEVAT
Dus een hond die gaat hardlopen bij warmere omstandigheden genereert 1. warmte van binnenuit door het sporten zelf, 2. moet omgaan met de hoge buitentemperatuur en 3. in z’n lichaam verandert z’n stofwisseling en kampt hij met een verminderd uithoudingsvermogen.
c

LET OP DE SYMPTOMEN
Het herkennen van gedragsveranderingen is essentieel om te voorkomen dat je hond zichzelf onvoldoende kan afkoelen als z’n lichaamstemperatuur stijgt tijdens het sporten/ bewegen. Bij het rennen in een tuig kan het erg moeilijk zijn om vroege tekenen van hittestress te herkennen omdat de honden voor je lopen, vooral bij honden met een hogere drift. In deze gevallen is het erg belangrijk om elke verandering te signaleren. Denk aan bijvoorbeeld minder trekken aan de lijn, langzamer worden, een andere lichaamshouding, stand van het hoofd, oren en staart die van positie veranderen. Je hond kan zelf meer op zoek gaan naar rust, schaduw, water, wind, koude oppervlakken.

Loop je in een groepje dan kan de voorste loper de hond achter of naast zich in de gaten houden.  Help elkaar, wees samen alert op oververhitting en houd de volgende signalen in de gaten. In de onderstaande fases heb ik geprobeerd de signalen zoveel mogelijk te benoemen maar wees er je van bewust dat de grenzen tussen die fases niet zo strikt of opvolgend zijn.

FASE 1
– de bek is licht geopend
– de tong is vochtig, hangt uit de bek, lichtroze tot bleekrood
– af en toe wat om de mond likken
– licht hijgen
De hond zoekt zelf naar koele plekken, schaduw en water. De hond heeft er geen enkele moeite mee om te stoppen met hijgen als hij wat te drinken of eten krijgt aangeboden.

Wat moet je doen?
In Fase 1 kan de hond passief gekoeld worden door in de schaduw of een koele plek te staan, de hond helemaal uit te laten hijgen totdat het ademhalen weer normaal is en vooral veel kleine beetjes water te laten drinken. Pas als de hond zelf geen water meer neemt, stop je met water geven. Niet eerder!

De hond kan nog stoppen met hijgen als er iets te drinken of eten wordt aangeboden.

Er kan wit speeksel op de tong zitten omdat door het hijgen de bek wat droger wordt. Door wat water op de tong te brengen, verdwijnt het speeksel en wordt het hijgen minder.

Je hond wil in de schaduw of op een koele plek liggen met buik, oksel en liezen plat op de grond, trekt al wat minder aan de lijn, oren kunnen wat minder alert rechtop staan en de ogen worden al kleiner. Er wordt minder of later gereageerd op commando’s. Mijn hond bijvoorbeeld gaat naast me lopen en weigert voor me te gaan lopen om even bij te kunnen komen.

Wat moet je doen?
In Fase 2 moet je je hond actief helpen bij het koelen door te stoppen met je activiteit, de mond te spoelen met water, je hond in koud water af te laten koelen, eventueel de hond z’n kop in water onder laten dompelen (bijvoorbeeld door een extra lekker voertje in het water te gooien), oksels/liezen en buik nat te maken. Ga in de schaduw op een koele plek liefst met een koel windje staan totdat je hond weer normaal kan ademhalen.

Honden vertonen tijdens en na hun activiteit tekenen van oververhitting, waaronder een spade-en/of gekrulde tong, scheve klein geknepen ogen en naar achteren ingetrokken oren.

c
FASE 3
– de bek is zo breed mogelijk gemaakt waardoor de achterste kiezen goed te zien zijn (lijkt op glimlachen), rood of bleek tandvlees
-tong is al wat slapper en aan de onderkant zo breed mogelijk gemaakt en soms gekruld (gescoopt); tong is donkerrood tot paars en soms zelfs wat blauwachtig. Op de tong en om de bek is er wit speeksel; door het overmatig hijgen zijn bek en tong kurkdroog (m.a.w. afkoelen door te hijgen is niet meer mogelijk). Als het tandvlees lichter is dan normaal en de tong bleek, kan dit al een teken zijn van een hitteberoerte, omdat het kan duiden op zuurstoftekort.
– hijgen is onophoudelijk, heel snel en luid

De hond kan nauwelijks nog stoppen met hijgen om iets te drinken; eten wordt afgewezen.

Ogen zijn tot kleine spleetjes geknepen; er vormen zich wallen onder de ogen. De kop gaat hangen, staart slap naar beneden, er is minder energie in z’n bewegingen.

Gaat actief zelf in de schaduw of op een koele plek liggen met buik, oksel en liezen plat op de grond, maar heeft moeite om te blijven liggen (rusteloos). Gaat rollen op de rug om de vacht luchtig te maken zodat de warmte eruit kan. Wil niet meer hardlopen of trekken…mijn hond weigert überhaupt om nog te lopen.

Wat moet je doen?
In Fase 3 moet je onmiddellijk stoppen met je activiteit en ligt je prioriteit bij het volledig laten afkoelen van je hond. Zet je hond in de schaduw op een koele plek, laat je hond in liefst stromend water staan/ liggen of spoel de hond af met stromend water. Met een natte spons oksels/liezen en buik nat maken. Is er geen water gebruik dan pure alcohol om de hond af te koelen onder de voetzooltjes, in de liezen en oksels, waardoor de vaten zich verwijden en hitte sneller afgevoerd kan worden. Zet de hond liefst voor een ventilator of airconditioner of maak zelf zoveel mogelijk wind.

FASE 4 = HEATSTROKE
– de bek staat helemaal open, maar is slap
– tong is opgezwollen, slap en hangt schuin uit de bek, overmatig kwijlen, knalrood-paars of zelfs blauw van kleur
– zwaar onophoudelijk en oncontroleerbaar hijgen met geluid
– tandvlees is felrood of heel bleek/ zelfs grijsgrauw

Hond maakt geen contact meer, staart in de verte en kan nauwelijks nog op z’n poten staan. Andere symptomen kunnen zijn: overgeven en/of diarree, desoriëntatie, zwakte, flauwvallen en toevallen. De lichaamstemperatuur van de hond is extreem hoog.

Wat moet je doen?
In Fase 4 kan je hond zelf nauwelijks nog blijven staan/ bewegen en is zijn hele lijf en geest gericht op overleven. Het lichaam van de hond moet actief agressief gekoeld worden, liefst met stromend water, en je moet meteen contact opnemen met een dierenarts. In deze fase je hond laten drinken heeft geen zin omdat hij te heftig aan het hijgen is om te kunnen slikken.

ONMIDDELLIJK KOELEN, DAN PAS VERVOEREN
De levensreddende maatregel bij oververhitting in welke fase dan ook, is onmiddellijke koeling met alle beschikbare middelen die er zijn, zo snel als je kunt. Hoe langer de lichaamstemperatuur van een hond verhoogd blijft, hoe meer schade er kan ontstaan. Hoe eerder je de temperatuurstijging kunt stoppen en kunt beginnen met koelen, hoe beter.

STILSTAAN EN PAUZE NEMEN
Bij honden met een hoge drift die de signalen van oververhitting goed kunnen verbergen, merk je misschien pas dat ze het te warm hebben na jullie run of als je tussendoor een pauze neemt. Stop dus regelmatig om te beoordelen hoe het met je hond gaat tijdens jullie activiteit.

Als je je hond even laat rusten, weet dan dat de lichaamstemperatuur nog verder kan stijgen. Warmteoverdracht heeft namelijk tijd nodig om zich te voltrekken, dus het stopt niet meteen als de activiteit is gestopt. Neem voldoende en liever wat extra tijd om je hond goed te laten afkoelen.
c

VIDEO HITTEBEROERTE WERKHOND
In de video zie je hoe een politiehond in Florida bij een buitentemperatuur boven de 38 graden naar verdachten van een overval op zoek was en met spoed naar een dierenziekenhuis wordt gebracht vanwege uitputting door de hitte. Tijdens z’n taak laat hij tekenen van thermische stress zien, maar let op….elke hond is anders en laat andere signalen zien.

In de video maakt de hond geen oogcontact meer met zijn handler, hangt zijn brede gespatelde tong slap uit zijn bek, hijgt hij zwaar en ongecontroleerd met de mondhoeken helemaal naar achteren getrokken (glimlach).  Beide honden waren oké, maar… “ze zouden zijn doorgegaan!”